Anonim şirketlerde kuruluş tedrici ve ani olmak üzere iki çeşittir. Payların tamamı kurucular tarafından taahhüt edilmişse Ani Kuruluş, kurucular payların ancak bir kısmı için taahhütte bulunmuşlar ve geri kalan paylar için "halka başvuru" amaçlanmışsa o zaman pay taahhütlerinin Tedrici Kuruluş söz konusudur. O bakımdan bu sonucu kuruluşa Tedrici kuruluş denir. Halka açılma aşaması ile ilgili olan Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri uygulanır.

Esas sözleşme en az 5 kurucu ortakça imza altına alınıp, Noter tarafından tasdik edilir.

a. Ana Sözleşmenin Hazırlanması
Şirket Ana Sözleşmesi’nin hazırlanması çok önemlidir. Ana Sözleşme, kurulacak şirketin bir nev’i Anayasası’dır. Dolayısıyla içeriğinin iyi belirlenmesi, daha sonra karşılaşılabilecek sorunların önlenmesi açısından gereklidir.

Ana sözleşme noterden onaylandıktan sonra, onay tarihinden itibaren 15 gün içerisinde şirket merkezinin bulunduğu veya bağlı olduğu yerin Ticaret Sicili Memurluğu’na tescil ettirilir. Tescil ile şirket tüzel kişilik kazanmış olur.

Ana sözleşmede bulunması gereken zorunlu unsurlar aşağıda belirtilmiştir.



* Şirketin ticaret unvanı ve merkezinin bulunduğu yer,
* Şirketin maksat ve konusunu oluşturan muamelelerin nevi ve mahiyeti,
* Şirketin esas sermayesinin miktarı ile her payın itibarı kıymeti, ödeme suret ve şartları,
* Paradan başka sermaye olarak konan haklar ve mallarla bunlara karşılık verilecek hisse senetlerinin miktarı ve mevcut bir işletmenin veya bazı ayınların devralınması bahis konusu ise onun bedeli ve kurucular tarafından şirketin kurulması hususunda hizmetleri görülenlere verilmesi gereken ücret veya ödenecek yahut mükafatın miktarı,
* Kuruculara yönetim kurulu üyelerine ve diğer kimselere ortaklık kazanandan sağlanacak özel menfaatlerin neler olduğu,
* Yönetim ve denetim organlarının seçim tarzı hak ve görevleri imzaya yetkili olanlar, Ani kuruluşta, yönetim kurulu üyeleri ve denetçilerin adlarının esas sözleşmede yazılması gerekir. Tedrici kuruluşta yazılabilir veya kuruluşta Genel kurul tarafından seçilir.
* Genel kurulu toplantıya çağrı şekli, toplantıların zamanı, oy verme ile görüşme yapılması ve karar verilmesi hususlarının bağlı olduğu kayıt ve koşulları,
* Ortaklık bir müddet ile sınırlandırılmış ise bu müddeti,
* Ortaklığa ait ilanların ne suretle yapılacağı,
* Ani kuruluşta her ortağın taahhüt ettiği sermayenin nevi ve pay miktarı,

b. Şirket Kuruluşu İçin Ön İznin Alınması
Kural olarak Şirket kuruluşları son değişikliklerle herhangi bir izne tabi tutulmamıştır. Ancak, kurulacak şirketin; banka, özel finans kurumu, sigorta şirketi, finansal kiralama şirketi, faktoring şirketi, holding, döviz büfesi işleten şirket, umumi mağazacılıkla uğraşan şirket, sermaye piyasası kanununa tabi ve halka açık şirket, serbest bölge kurucusu ve işleticisi şirket olması durumunda, kurulacak Şirketin ticaret siciline tescilinden önce Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan izin alınması gereklidir.

c. Tüketici ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü’ne ödeme yapılması
Şirket sermayesinin binde biri tutarındaki meblağın tüketici fonu hesabına yatırılması ve alınan dekontun Ticaret Sicili’ne verilecek belgeler arasına eklenmesi gereklidir.

d. Ticaret Sicil Memurluğu’nda tescil ve ilan
Türk Ticaret Kanunu’nda yapılan değişiklikle Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca faaliyet alanları tespit ve ilan edilen Holdingler, bankalar, sigorta şirketleri, SPK’ya tabi şirketler, bağımsız denetim şirketleri, döviz büfesi şirketleri, özel finans kurumları, gözetim şirketleri, umumi mağazacılıkla uğraşan şirketler, ortakları arasında yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişi bulunan şirketler, finansal kiralama şirketleri, factoring şirketleri, menkul kıymetler acenteliği, ve fuarcılıkla iştigal edecek şirketlerin kuruluşu ve esas mukavele değişiklikleri de Bakanlık iznine tabidir. Bunun dışında anonim şirket kuruluşu ve esas mukavele değişiklikleri Bakanlık iznine tabi değildir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı izni gerekmeyen anonim şirket kuruluş işlemleri Ticaret Odalarına müracaatla gerçekleştirilir.

Kuruluşu izne tabi anonim şirketler ;

1. Dilekçe
2. Üç adet noter onaylı Sözleşme ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı veya Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü’ ne müracaat edilir.

e. Ticaret Sicilinde Gerekli Belgeler

* Dilekçe (İlgililer tarafından imzalanır ve dilekçeye eklenen belgeler belirtilir.)
* T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü) tarafından onaylanmış 3 adet Sözleşme (Kuruluşu Bakanlık iznine tabi ise),
* T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü) izin yazısının aslı veya noter onaylı örneği (Kuruluşu Bakanlık iznine tabi ise),
* Unvan altına atılmış imza beyannamesi (Noter onaylı),
* Taahhütname (Ticaret Sicil Memurluğu, evrak bölümünden temin edilir),
* Sermayenin %01’i tutarında Tüketicinin Korunması Fonu hesabına T.C Merkez bankası veya T.C. Ziraat Bankasına yapılan ödeme makbuzu,
* Kurucu ortakların resimli nüfus cüzdanı suretleri (Muhtarlık veya noter onaylı),
* Ayni sermaye konulmuş ise Mahkeme kararı ve Mahkeme onaylı bilirkişi raporu,
* Sermayenin tamamı veya ¼’ü ödenmiş ise bankadan alınacak belge,
* Kuruluşlar arasında tüzel kişi var ise kurulacak şirkete iştirak kararı(Noter onaylı),
* Yabancı sermayeli ortak var ise Hazine Müsteşarlığı izin belgesi,
* Yabancı ortak gerçek kişi ise pasaport ya da kimlik belgesi sureti,
* Varsa yabancı sermaye döviz alınan belgesi aslı veya noter onaylı sureti,
* Türkiye’de ikamet eden yabancı ortak için döviz transferi gerekmediğini gösteren yazı ve oturma izin belgesi aslı yada noter onaylı sureti,
* Teşvikli yatırımlar için teşvik belgesinin noter onaylı sureti,
* Tescil harç makbuzu aslı (Bankaya yatırılır).

f. Vergi Dairesine Başvuru
Şirketin Ticaret Sicil Memurluğu nezdinde tescili için başvurulduğu gün vergi dairesi başvurusunun yapılması gerekmektedir.

Kurumlar vergisi mükellefi olarak aşağıdaki belgelerin verilmesi gerekmektedir.



* Matbu dilekçe (Yetkililer tarafından imzalanır ve dilekçeye eklenen belge adları belirtilir),
* T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından onaylanmış noter tasdikli Sözleşme (Kuruluşu Bakanlık iznine tabi anonim şirket ise),
* Ticaret Sicil Memurluğu tarafından verilen belge (Kasa makbuzu),
* Kurucu ortakların nüfus cüzdanı fotokopisi,
* Kurucu ortakların ikametgah ilmühaberleri (Muhtarlık veya noter onaylı),
* İş yerine ait tapu veya kira kontratının fotokopisi,
* Şirket yetkililerine ait imza sirküleri,
* Şirket Müdürü kurucu ortaklardan değil, dışarıdan atanmışsa nüfus cüzdanı fotokopisi, ikametgah ilmühaberi ve imza sirküleri,

g. Sosyal Sigortalar Kurumu İşlemleri
İşyerinde sigortalı işçi çalıştıracaksa önce işyeri sicil numarası alınır. Bunun için şirket kurucusu tarafından tanzim edilen işyeri bildirgesi, işçi çalıştırmaya başlayacağı tarihten önce Kuruma verilir veya iadeli taahhütlü posta yoluyla gönderilir.

Bu işlemlerin ardından şirket kuruluş işlemleri tamamlanmış olup ticari faaliyetlerine başlayabilir duruma gelmiştir.